Varikosel tehlikeli midir? sorusunun yanıtı her hasta için aynı değildir. Varikosel çoğu erkekte yaşamı tehdit eden, kansere dönüşen veya acil ameliyat gerektiren bir hastalık değildir; ancak bazı hastalarda zamanla sperm üretimini ve sperm kalitesini bozabilir, çocuk sahibi olmayı güçleştirebilir, testiste hacim kaybına yol açabilir ya da günlük yaşamı etkileyen sürekli ağrıya neden olabilir. Bu nedenle yalnızca varikoselin bulunması değil; muayenede ele gelip gelmediği, derecesi, semen analizi sonuçları, testis hacmi, ağrının özellikleri, çocuk sahibi olma planı ve eşin üreme sağlığı birlikte değerlendirilmelidir. Her varikosel ameliyat edilmez; buna karşılık üreme fonksiyonunu etkileyen veya testiste zarar oluşturma riski taşıyan klinik varikoselin uzun süre kontrolsüz bırakılması da doğru değildir.
Varikosel genellikle hayati tehlike oluşturmaz ve her hastada tedavi gerektirmez. Tedavi kararı; çocuk sahibi olamama, muayenede belirgin varikosel, bozuk semen analizi, testiste küçülme ve geçmeyen ağrı gibi bulgulara göre kişiye özel olarak verilir.
- Konu: Varikoselin riskleri ve tedavi zamanı
- İlgili Branş: Üroloji ve androloji
- Hayati Tehlike: Varikosel çoğunlukla yaşamı tehdit etmez.
- Başlıca Risk: Bazı erkeklerde sperm üretiminin ve sperm kalitesinin bozulmasıdır.
- Diğer Etkiler: Testis hacminde azalma, ağrı ve testosteron üretiminde etkilenme görülebilir.
- Tedavi Gerektiren Durumlar: Kısırlıkla birlikte bozuk sperm değerleri, testiste küçülme veya kalıcı ağrı bulunmasıdır.
- Her Varikosel Ameliyat Edilir mi? Hayır. Şikâyeti ve fonksiyon kaybı olmayan hastalar takip edilebilir.
- Tedavi Seçimi: Hastanın yaşı, muayene bulguları, semen analizi ve çocuk sahibi olma planına göre yapılır.
Varikoselin derecesi tek başına ameliyat kararı vermek için yeterli değildir. İleri derecede varikoseli olan bir hastada sperm değerleri normal olabilirken, daha düşük dereceli klinik varikoseli bulunan başka bir hastada üreme fonksiyonu etkilenmiş olabilir.
İçindekiler
Varikosel Sağlık Açısından Risk Oluşturur mu?
Varikosel, testisten kirli kanı taşıyan toplardamarların genişlemesi ve bu damarlardaki kan akımının bozulmasıdır. En sık sol tarafta görülür ve birçok erkekte herhangi bir belirtiye neden olmadan muayene sırasında fark edilebilir.
Varikoselin oluşturabileceği temel sorun, genişlemiş damarların testis çevresindeki sıcaklık ve dolaşım dengesini bozabilmesidir. Bu değişiklik bazı hastalarda sperm üretimini, sperm hareketini, sperm yapısını ve testisin hormon üretme kapasitesini olumsuz etkileyebilir. Ancak bu etkiler her varikoseli bulunan erkekte ortaya çıkmaz.
Bu nedenle varikoseli yalnızca “var” veya “yok” şeklinde değerlendirmek doğru değildir. Asıl önemli olan, varikoselin testis fonksiyonları üzerinde ölçülebilir bir zarar oluşturup oluşturmadığıdır.
Muayenede ele gelen varikosel ile yalnızca Doppler ultrasonografide görülen küçük damar genişlemeleri aynı klinik öneme sahip değildir. Güncel kılavuzlarda yalnızca görüntüleme sırasında saptanan, muayenede ele gelmeyen subklinik varikosel için rutin ameliyat önerilmemektedir.
Varikosel Kansere Dönüşür mü?
Varikosel bir tümör veya kanser değildir ve zaman içerisinde testis kanserine dönüşmesi beklenmez. Varikosel ile testis kanseri birbirinden farklı hastalıklardır.
Bununla birlikte testiste sertlik, ele gelen kitle, belirgin şekil değişikliği veya giderek artan şişlik fark edilmesi yalnızca varikosele bağlanmamalıdır. Böyle bir durumda testis muayenesi ve gerekirse görüntüleme yapılmalıdır.
Varikosel Hayati Tehlike Oluşturur mu?
Tipik varikosel hayati tehlike oluşturmaz. Hastalığın en önemli sonuçları yaşam süresiyle değil; doğurganlık, testis fonksiyonu, ağrı ve yaşam kalitesiyle ilişkilidir.
Ancak özellikle erişkin yaşta aniden ortaya çıkan, yalnızca sağ tarafta bulunan, hasta yatınca gerilemeyen veya hızla büyüyen damar genişlemeleri klasik varikoselden farklı değerlendirilmelidir. Bu tür olağan dışı bulgularda karın ve böbrek bölgesindeki damar yapılarını etkileyebilecek nedenlerin dışlanması gerekebilir.
Ani başlayan şiddetli testis ağrısı, bulantı, kusma, testisin yukarı çekilmiş görünmesi veya hızla gelişen şişlik tipik varikosel ağrısı olarak kabul edilmemelidir. Bu belirtiler testis torsiyonu gibi acil tedavi gerektiren farklı bir hastalığın işareti olabilir.
Varikosel Hangi Durumlarda Önemli Hale Gelir?
Varikosel; testis fonksiyonlarını etkilediğine dair bulgu ortaya çıktığında veya hastanın yaşam kalitesini bozduğunda klinik olarak önem kazanır. Tedavi gereksinimi özellikle aşağıdaki durumlarda değerlendirilir:
- Çiftin düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamaması
- Muayenede ele gelen klinik varikosel bulunması
- Semen analizinde sperm sayısı, hareketi veya yapısında bozulma saptanması
- Varikosel bulunan testiste belirgin hacim kaybı gelişmesi
- Takip sırasında sperm değerlerinde kötüleşme görülmesi
- Günlük yaşamı etkileyen ve destekleyici önlemlere rağmen geçmeyen ağrı bulunması
- Ergenlik döneminde testis gelişiminin geri kalması
- Seçilmiş hastalarda testis fonksiyonlarını düşündüren hormonal bozuklukların bulunması
Varikoselde tedavi kararı yalnızca ultrason raporunda yazan damar çapına veya varikoselin derecesine göre verilmemelidir. En doğru yaklaşım; fizik muayene, testis hacmi, semen analizi, çocuk sahibi olma süresi, eşin yaşı ve üreme değerlendirmesini birlikte ele almaktır.
Çocuk Sahibi Olamayan Her Erkek Tedavi Edilmeli midir?
Hayır. Çocuk sahibi olamayan bir erkekte varikosel saptanması, sorunun kesin olarak varikosele bağlı olduğu anlamına gelmez. Erkek kısırlığının hormonal, genetik, enfeksiyöz, doğuştan veya yaşam tarzıyla ilişkili başka nedenleri de bulunabilir.
Güncel AUA/ASRM ve EAU önerileri; çocuk sahibi olmaya çalışan, fizik muayenede ele gelen klinik varikoseli bulunan ve semen parametreleri bozuk olan uygun erkeklerde varikosel tedavisinin değerlendirilmesini desteklemektedir. Yalnızca ultrasonografide görülen subklinik varikosel ise tek başına tedavi gerekçesi kabul edilmez.
Semen Analizi Normalse Tedavi Gerekir mi?
Semen analizi normal, testis hacimleri korunmuş ve belirgin ağrısı olmayan bir erkekte varikosel çoğu zaman takip edilebilir. Özellikle yakın zamanda çocuk sahibi olma planı bulunmayan hastalarda düzenli muayene ve gerektiğinde semen analiziyle izlem yeterli olabilir.
Bununla birlikte tek bir semen analizi her zaman kesin karar vermek için yeterli olmayabilir. Sperm değerleri doğal olarak değişkenlik gösterebildiği için anormal sonuçların uygun koşullarda tekrarlanması gerekebilir. Tedavi kararı tek bir laboratuvar değerine değil, bütün klinik tabloya göre verilmelidir.
“Varikosel varsa ileride kesin kısırlık gelişir.”
Yanlış. Varikoseli bulunan erkeklerin tamamında kısırlık gelişmez. Bazı hastalarda sperm değerleri yıllarca normal kalabilir. Riskin belirlenmesi için muayene, semen analizi ve gerektiğinde takip değerlendirmeleri yapılmalıdır.
Varikosel Ne Zaman Tedavi Edilmelidir?
Varikosel tedavisi, hastalığın yalnızca mevcut olmasına değil, testis fonksiyonlarına zarar verdiğine veya hastanın yaşam kalitesini belirgin şekilde etkilediğine dair bulgular bulunmasına dayanır. En sık tedavi düşünülen üç temel durum; infertiliteyle birlikte bozuk semen analizi, testiste küçülme ve kalıcı ağrıdır.
Kısırlık ve Bozuk Sperm Değerleri Varsa
Çocuk sahibi olmak isteyen bir çiftte erkeğin muayenesinde klinik varikosel saptanması ve tekrarlanan semen analizlerinde sperm değerlerinin bozuk bulunması tedavinin en önemli gerekçelerinden biridir.
Varikosel tedavisinden sonra sperm sayısı, hareketi veya yapısında iyileşme görülebilir. Ancak ameliyatın her hastada doğal gebelik sağlayacağı garanti edilemez. Gebelik ihtimali; kadının yaşı ve yumurtalık rezervi, kısırlık süresi, erkeğin başlangıç sperm değerleri ve eşlik eden diğer faktörlerden etkilenir.
Güncel kılavuzlar, nedeni açıklanamayan çift infertilitesinde muayenede ele gelen varikoseli ve bozuk semen parametreleri bulunan uygun erkeklerde varikosel onarımını önermektedir. Tedavinin yalnızca sperm testine değil, çiftin birlikte değerlendirilmesine dayanması gerekir.
Testiste Küçülme Varsa
Özellikle ergenlik döneminde varikosel bulunan taraftaki testisin diğer testise göre belirgin şekilde küçük kalması, testis gelişiminin etkilendiğini gösterebilir. Tek bir ölçüm yerine hacim farkının zaman içinde devam edip etmediği takip edilmelidir.
Çocuk ve ergenlerde kalıcı testis hacmi kaybı tedavi kararında önemli bir ölçüttür. EAU çocuk ürolojisi kılavuzları, varikoselle ilişkili küçük testisin ardışık değerlendirmelerle doğrulanmasını cerrahi tedavi açısından önemli kabul etmektedir.
Ağrı Geçmiyorsa
Varikosel ağrısı çoğunlukla künt, çekilme veya ağırlık hissi şeklindedir. Uzun süre ayakta kalma, fiziksel aktivite ve günün ilerleyen saatleriyle artabilir; uzanmakla azalabilir.
Her testis ağrısı varikosele bağlı değildir. Enfeksiyon, kasık fıtığı, hidrosel, epididim hastalıkları, testis torsiyonu ve kas-iskelet sistemi kaynaklı ağrılar ayırıcı tanıda değerlendirilmelidir.
Ağrı kesici, skrotal destek ve aktivite düzenlemesi gibi konservatif yöntemlere rağmen devam eden, muayene bulgularıyla varikoselle uyumlu kronik ağrıda tedavi düşünülebilir. Ağrı amacıyla yapılan ameliyattan önce, ağrının başka bir nedene bağlı olmadığından mümkün olduğunca emin olunmalıdır.
Varikosel Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Varikosel tanısı alan birçok hastanın aklındaki en önemli sorulardan biri de hastalığın tedavi edilmediğinde nasıl bir seyir izleyeceğidir. Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Bazı erkeklerde varikosel yıllarca aynı seviyede kalırken, bazı hastalarda zaman içerisinde sperm üretimi bozulabilir, testis hacminde azalma gelişebilir veya ağrı şiddetlenebilir. Bu nedenle tedavi kararı kadar düzenli takip de önemlidir.
Sperm Kalitesi Zamanla Bozulabilir
Varikoselin en önemli etkisi testis çevresindeki sıcaklığın artması, oksidatif stresin yükselmesi ve testis dokusundaki dolaşımın olumsuz etkilenmesidir. Bu değişiklikler zaman içinde sperm üretimini azaltabilir.
Her hastada aynı durum görülmese de özellikle çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerde semen analizlerinin belirli aralıklarla değerlendirilmesi önerilir. Daha önce normal olan sperm değerleri ilerleyen yıllarda değişebilir.
Araştırmalar, klinik varikoseli bulunan bazı erkeklerde sperm DNA hasarı ve oksidatif stres düzeylerinin arttığını göstermektedir. Bununla birlikte bu değişikliklerin derecesi kişiden kişiye farklılık gösterir ve her hastada aynı klinik sonucu oluşturmaz.
Testis Hacminde Azalma Gelişebilir
Uzun süre devam eden varikosel bazı hastalarda testis dokusunun beslenmesini olumsuz etkileyebilir. Bunun sonucunda özellikle etkilenen tarafta testis hacmi küçülebilir.
Bu durum en çok ergenlik döneminde önem taşır. Testis gelişiminin devam ettiği bu dönemde oluşabilecek hacim kaybı erişkin dönemdeki üreme fonksiyonlarını etkileyebilir. Bu nedenle ergen hastalar erişkinlerden farklı değerlendirilir.
Ağrı Artabilir
Başlangıçta yalnızca uzun süre ayakta kaldığında hissedilen hafif rahatsızlık zamanla daha sık görülebilir. Ancak ağrının şiddetlenmesi her zaman varikoselin ilerlediği anlamına gelmez. Yeni başlayan veya karakteri değişen ağrılarda farklı hastalıkların da araştırılması gerekir.
Varikoselin tedavi edilmemesi doğrudan testis kaybına veya yaşamı tehdit eden bir tabloya yol açmaz. Asıl risk, bazı hastalarda testis fonksiyonlarının yavaş yavaş etkilenebilmesidir.
Varikosel Derecesi Tedavi Kararını Etkiler mi?
Varikosel genellikle fizik muayene bulgularına göre derecelendirilir. Ancak tedavi kararı yalnızca dereceye göre verilmez.
- Grade 1: Sadece Valsalva manevrası sırasında hissedilir.
- Grade 2: Ayakta muayenede ele gelir.
- Grade 3: Dışarıdan gözle görülebilecek kadar belirgindir.
Yüksek dereceli varikosellerde sperm bozukluğu görülme ihtimali daha fazla olsa da bu kesin bir kural değildir. Bazı Grade 3 varikosellerde sperm değerleri tamamen normal olabilirken, bazı Grade 2 hastalarda belirgin infertilite görülebilir.
Ultrason raporunda damar çapının büyük yazılması tek başına ameliyat nedeni değildir. Klinik karar; fizik muayene, semen analizi, testis hacmi ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Kimler Takip Edilebilir?
Her varikosel hastasının ameliyat olması gerekmez. Aşağıdaki özelliklere sahip kişiler çoğu zaman düzenli takip edilebilir:
- Semen analizi normal olanlar
- Çocuk sahibi olmayı planlamayanlar
- Belirgin ağrısı bulunmayanlar
- Testis hacimleri normal olanlar
- Muayenede önemli fonksiyon kaybı saptanmayanlar
Bu hastalarda belirli aralıklarla üroloji kontrolü ve gerektiğinde semen analizi yapılması yeterli olabilir.
- Uzun süre kesintisiz ayakta kalmaktan kaçının.
- Aşırı ağır kaldırmayı sınırlandırın.
- İdeal kilonuzu koruyun.
- Düzenli egzersiz yapın.
- Sigara kullanıyorsanız bırakmaya çalışın.
- Çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız kontrollerinizi aksatmayın.
Varikosel Ameliyatı Ne Zaman Düşünülmelidir?
Varikosel tedavisinde en sık uygulanan yöntem cerrahidir. Ancak cerrahi kararının amacı yalnızca genişlemiş damarları ortadan kaldırmak değil, testis fonksiyonlarını korumaktır.
Genellikle aşağıdaki durumlarda ameliyat değerlendirilir:
- Klinik varikosel bulunması
- Bozuk semen analizi
- Çocuk sahibi olamama öyküsü
- Testis hacminde küçülme
- Uzun süre devam eden ağrı
Mikrocerrahi Neden Daha Sık Tercih Edilmektedir?
Günümüzde birçok merkezde mikrocerrahi varikoselektomi en başarılı cerrahi yöntemlerden biri olarak kabul edilmektedir. Mikroskop altında yapılan bu yöntemde atardamar ve lenf damarları korunurken genişlemiş toplardamarlar bağlanır. Böylece nüks ve hidrosel gelişme riski diğer bazı tekniklere göre daha düşük olabilir.
Varikosel İlaçla Tedavi Edilebilir mi?
Bugün için varikoseli tamamen ortadan kaldıran bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Ağrı şikâyeti olan bazı hastalarda ağrı kesiciler veya destek tedavileri geçici rahatlama sağlayabilir. Antioksidan tedaviler bazı hastalarda semen parametrelerini desteklemek amacıyla kullanılabilse de bunlar genişlemiş toplardamarları ortadan kaldırmaz ve cerrahinin yerine geçmez.
- İnternette önerilen bitkisel ürünlerle tedaviyi geciktirmeyin.
- Sadece ultrason sonucuna bakarak ameliyat kararı vermeyin.
- Tek bir semen analizine göre kesin sonuca ulaşmayın.
- Şikâyetiniz olmasa bile uzun yıllar kontrolsüz kalmayın.
Sık Sorulan Sorular
Her varikosel ameliyat edilir mi?
Hayır. Tedavi kararı; muayene bulguları, semen analizi, testis hacmi, ağrı durumu ve çocuk sahibi olma planına göre verilir.
Varikosel kendiliğinden düzelir mi?
Hayır. Genişlemiş toplardamarların kendiliğinden tamamen normale dönmesi beklenmez.
Varikosel cinsel isteği azaltır mı?
Doğrudan cinsel isteği azaltması beklenmez. Ancak bazı hastalarda testosteron üretimi etkilenebilir. Bunun değerlendirilmesi hastaya özel yapılmalıdır.
Varikosel testosteron düşüklüğüne neden olur mu?
Bazı çalışmalarda varikoselin testosteron üretimini etkileyebileceği gösterilmiştir. Ancak bu durum her hastada görülmez.
Varikosel tekrarlar mı?
Evet. Uygulanan cerrahi yönteme göre değişmekle birlikte nüks görülebilir. Mikrocerrahi tekniklerde bu risk daha düşüktür.
Varikosel tanısı alan her hastanın ameliyat olması gerekmez. Aynı şekilde tedavi gerektiren bir varikoselin yıllarca bekletilmesi de doğru değildir. En sağlıklı yaklaşım; fizik muayene, semen analizi, testis hacmi, yaş, çocuk sahibi olma planı ve eşin üreme değerlendirmesini birlikte ele alarak kişiye özel karar vermektir. Gereksiz ameliyatlardan kaçınmak kadar gerekli hastalarda doğru zamanda tedavi uygulamak da gelecekteki üreme sağlığını korumak açısından büyük önem taşır.
Sonuç
Varikosel çoğu erkekte hayati tehlike oluşturan bir hastalık değildir; ancak bazı hastalarda sperm üretimini bozabilir, testis hacminde azalmaya neden olabilir ve yaşam kalitesini etkileyen ağrılara yol açabilir. Tedavi gereksinimi yalnızca varikoselin varlığına değil, oluşturduğu fonksiyon kaybına göre değerlendirilmelidir. Düzenli takip ve doğru zamanda yapılan tedavi, hem üreme sağlığının korunmasına hem de gereksiz cerrahi girişimlerden kaçınılmasına yardımcı olur.
Varikosel Hakkında Ne Zaman Üroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?
Varikosel çoğunlukla acil bir hastalık değildir. Bununla birlikte çocuk sahibi olma planı bulunan, testislerinde büyüklük farkı fark eden, sperm değerlerinde bozulma saptanan veya uzun süredir testis ağrısı yaşayan erkeklerin üroloji uzmanına başvurması gerekir.
Aşağıdaki durumlardan biri varsa değerlendirme ertelenmemelidir:
- Bir yıldır düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması
- Semen analizinde sperm sayısı, hareketi veya yapısında bozulma bulunması
- Testislerden birinin diğerine göre küçülmesi
- Ayakta durmakla artan ve dinlenmekle geçmeyen testis ağrısı
- Skrotumda giderek belirginleşen damar genişlemesi
- Ergenlik döneminde testis gelişiminin geri kalması
- Varikoselin erişkin yaşta aniden ortaya çıkması
- Yalnızca sağ tarafta başlayan ve yatınca gerilemeyen damar genişlemesi
Varikoselin klinik önemi yalnızca ultrasonografiyle belirlenemez. Ayakta yapılan fizik muayene, testislerin büyüklüğü, damarların ele gelip gelmediği ve Valsalva manevrasıyla belirginleşip belirginleşmediği tedavi kararının temel parçalarıdır.
Varikosel Tanısında Hangi Testler Kullanılır?
Varikosel tanısında en önemli yöntem fizik muayenedir. Muayenenin yeterli olmadığı, testis hacimlerinin karşılaştırılması gerektiği veya farklı bir hastalıktan şüphelenildiği durumlarda skrotal renkli Doppler ultrasonografi kullanılabilir.
Çocuk sahibi olamama nedeniyle başvuran erişkin erkeklerde semen analizi yapılır. İlk sonuç anormalse sperm değerlerindeki doğal değişkenlik nedeniyle testin uygun koşullarda tekrarlanması gerekebilir. Seçilmiş hastalarda testosteron, FSH ve LH gibi hormon testleri de değerlendirmeye eklenebilir.
- Fizik Muayene: Varikoselin ele gelip gelmediğini ve klinik derecesini belirler.
- Semen Analizi: Sperm sayısı, hareketi ve yapısı hakkında bilgi verir.
- Doppler Ultrasonografi: Damar genişliğini, geri kaçışı ve testis hacmini değerlendirir.
- Hormon Testleri: Gerekli hastalarda testis fonksiyonlarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Testis Hacmi Takibi: Özellikle ergenlerde gelişim geriliğinin saptanmasında kullanılır.
Tedavi Kararı Hastaya Göre Nasıl Verilir?
Varikoselde doğru tedavi kararı yalnızca hastalığın derecesine bakılarak verilemez. Aynı derecede varikoseli bulunan iki hastadan biri takip edilirken diğerinde ameliyat önerilebilir. Bu farklılığın nedeni hastaların çocuk sahibi olma planlarının, semen analizlerinin, testis hacimlerinin ve şikâyetlerinin birbirinden farklı olmasıdır.
Çocuk Sahibi Olmak İsteyen Erkek
Muayenede ele gelen varikosel ve bozuk semen analizi birlikte bulunuyorsa tedavi değerlendirilir. Karar verilirken eşin yaşı, yumurtalık rezervi ve çiftin infertilite süresi de dikkate alınır.
Sperm Değerleri Normal Olan Erkek
Belirgin ağrı, testis küçülmesi veya başka bir fonksiyon kaybı yoksa çoğunlukla takip yeterlidir. Yakın gelecekte çocuk sahibi olma planı varsa kontrol semen analizleri düşünülebilir.
Ağrısı Bulunan Erkek
Öncelikle ağrının gerçekten varikoselden kaynaklandığı değerlendirilir. Destekleyici tedavilere rağmen geçmeyen tipik ağrıda ameliyat gündeme gelebilir.
Ergenlik Dönemindeki Hasta
Testislerin büyüklüğü ve gelişimi takip edilir. Varikosel bulunan tarafta kalıcı hacim kaybı veya gelişme geriliği varsa cerrahi tedavi düşünülebilir.
Varikosel tedavisinde hedef ultrason raporunu değil, hastayı tedavi etmektir. Muayenede ele gelmeyen ve testis fonksiyonlarını etkilemeyen küçük damar genişlemeleri için gereksiz girişimlerden kaçınılmalıdır. Buna karşılık çocuk sahibi olamama, bozuk sperm değerleri, testis hacminde kayıp veya kalıcı ağrı bulunan hastalarda tedavinin gereksiz yere geciktirilmemesi gerekir.
Varikosel Ameliyatından Sonra Ne Beklenmelidir?
Varikosel ameliyatından sonra damarların dışarıdan görünümü hemen tamamen kaybolmayabilir. Genişlemiş damarların küçülmesi zaman alabilir ve bazı damarsal yapılar elle hissedilmeye devam edebilir. Ameliyatın başarısı yalnızca damarların görünümüne göre değerlendirilmez.
Çocuk sahibi olamama nedeniyle tedavi uygulanan hastalarda sperm üretim döngüsü göz önünde bulundurularak semen analizi genellikle ameliyattan birkaç ay sonra tekrarlanır. Sperm değerlerindeki değişimin ortaya çıkması zaman alabilir.
Ağrı nedeniyle ameliyat edilen hastaların önemli bir bölümünde rahatlama sağlanabilir. Ancak ameliyattan önce ağrının varikosel dışındaki bir nedenden kaynaklanma ihtimali değerlendirilmelidir. Hiçbir cerrahi yöntem ağrının kesin olarak geçeceğini garanti etmez.
Varikosel ameliyatı sperm değerlerinde ve doğal gebelik ihtimalinde iyileşme sağlayabilir; ancak her hastada aynı sonuç alınmaz. Tedavi başarısı çiftin yaşı, başlangıç sperm değerleri, infertilite süresi ve eşlik eden üreme sorunlarına göre değişir.
Sperm Değerleri Ne Zaman Düzelebilir?
Sperm üretiminin biyolojik döngüsü nedeniyle ameliyattan hemen sonra yapılan semen analizi tedavinin etkisini göstermeyebilir. İlk kontrol çoğunlukla yaklaşık üç ay sonra yapılır. Hastanın durumuna göre altıncı ay ve daha sonraki dönemlerde yeni değerlendirmeler planlanabilir.
Sperm sayısı düşük olan hastalarda yalnızca toplam sperm miktarı değil; hareketlilik, yapı ve toplam hareketli sperm sayısı birlikte değerlendirilmelidir. Bu ölçütler hakkında ayrıntılı bilgi için sperm sayısı düşüklüğü rehberi incelenebilir.
Ameliyattan Sonra Varikosel Tekrarlayabilir mi?
Varikosel tedavisinden sonra genişlemiş damarların yeniden ortaya çıkması mümkündür. Tekrarlama ihtimali kullanılan yönteme, damarların anatomisine ve cerrahi tekniğe göre değişebilir. Mikrocerrahi yöntemde büyütme altında atardamar ve lenf damarları korunarak sorunlu toplardamarların bağlanması hedeflenir.
Kontrollerde damarların hâlâ hissedilmesi her zaman hastalığın tekrarladığı anlamına gelmez. Nüks değerlendirmesi fizik muayene ve gerektiğinde Doppler ultrasonografiyle yapılmalıdır.
Varikosel Konusunda Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca ultrason raporundaki damar çapına göre ameliyat kararı vermek
- Her varikoselin zamanla kesin olarak kısırlığa neden olacağını düşünmek
- Tek bir semen analizi sonucunu kesin kabul etmek
- Her testis ağrısını varikosele bağlamak
- Bitkisel ürünlerin genişlemiş damarları düzelteceğine inanmak
- Çocuk sahibi olma sorunu bulunmasına rağmen eş değerlendirmesini ihmal etmek
- Testis küçülmesi veya sperm bozukluğu bulunmasına rağmen kontrolleri ertelemek
Bilimsel Kaynaklar
- European Association of Urology, Sexual and Reproductive Health Guidelines, Male Infertility bölümü.
- European Association of Urology, Paediatric Urology Guidelines, çocuk ve ergen varikoseli bölümü.
- American Urological Association ve American Society for Reproductive Medicine, Male Infertility Guideline.
Varikosel çoğunlukla hayati açıdan tehlikeli değildir ve her varikosel ameliyat gerektirmez. Tedavi; muayenede ele gelen klinik varikoselle birlikte çocuk sahibi olamama ve bozuk semen analizi bulunması, testiste kalıcı küçülme gelişmesi veya diğer tedavilere rağmen geçmeyen tipik ağrı olması durumunda değerlendirilir. Şikâyeti, testis kaybı ve sperm bozukluğu olmayan hastalarda düzenli takip çoğu zaman yeterlidir.
Varikoselinizin tedavi gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi için fizik muayene, semen analizi, testis hacmi ve çocuk sahibi olma planınız birlikte değerlendirilmelidir. Kişiye özel değerlendirme ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi almak için üroloji muayenesi planlayabilirsiniz.
